تاریخچه و سیر تحول رشته ارتز و پروتز (ارتوپدى فنی)

در ایران و سایر کشورها

ارتوپدى فنی دانشی است که مردم ایران و حتی سایر کشورها اطلاعات چندانی از آن ندارند. علم درمان برخی از بیماری‌هاى استخوانی توسط وسایل کمکی ارتوپدی و ساخت دست و پای مصنوعی مربوط به دانش ارتوپدی فنی است. انسان از زمان‌هاى بسیار پیشین در صدد یافتن راهی برای جبران معلولیت خود بوده است.

  در این رابطه اولین نشانه‌ها به 2000 سال قبل از میلاد در مصر باستان بر می‌گردد. یک مومیایی کشف شده که متعلق به 20 قرن پیش می‌باشد، داراى یک دست مصنوعی مفصل‌دار در قسمت ساعد بوده است. این دست مصنوعی در موزه گیلبرکیان در دانشگاه دورکان شهر نیوکاسل نگهداری می‌شده که متاسفانه در یک آتش‌سوزی ناپدید شده است. در حدود 218 سال قبل از میلاد یکی از سرداران رومی به نام مارکوس سرجیوس دست راست خود را در یکی از جنگل‌ها از دست می‌دهد. براى ایشان یک دست مصنوعی از جنس فلز ساخته می‌شود که برای نگهداری سپر از آن استفاده می‌کرده است. در حفاری‌هاى باستانشناسی سایر کشورها نیز از این قبیل نشانه‌های ساخت اندام‌های مصنوعی دیده شده است.

  در زمان‌های گذشته مردم از هر مواد و یا وسیله موجود مانند چرم – چوب تنه درخت – پای حیوانات براى تهیه اندام‌های مصنوعی استفاده می‌کرده‌اند. کشورهای در گیر جنگ جهت برآورد نیازهایشان در این مورد به فکر ابتکارات جدید افتاده و سعی کردند از مواد سبک و مقاوم استفاده کنند که آلمان یکی از پیشروترین و پیشرفته‌ترین کشورها در این خصوص می‌باشد.

  حال اشاره‌اى به ارتوزها داشته باشیم:

  اصلاح انحرافات اندام‌ها و نیز تقویت ضعف آن‌ها به مراتب مشکل‌تر از جایگزین کردن عضو مصنوعی به جاى یک عضو قطع شده می‌باشد. فقدان یک عضو بخصوص اندام‌های تحتانی به پروتزیست فرصت استفاده از انواع مکانیزم‌ها و مواد را می‌دهد در حالی‌که ارتزیست براى کمک به یک عضو فلج و یا ضعیف از امکانات کمتری برخوردار می‌باشد.

  بطور خلاصه اگر براى ساخت پروتز امکانات زیادی وجود دارد در عوض براى ساختن ارتوز امکانات محدود‌تر است. به همین علت افراد فلج به مراتب ناتوان‌تر از افرادی هستند که عضوی را از دست داده‌اند. از طرف دیگر ساختن ارتوزهایی که شکل ظاهری مطلوب‌تری داشته باشند بسیار مشکل است بطوری‌که اگر وسائل ساخته شده حجیم و با وزن زیادی باشند و در حرکت مددجو مشکل ایجاد کنند‏ مددجو از آن استفاده نکرده و بر مشکلاتش افزوده خواهد شد.

  یکى از دلایل عدم استفاده مددجو از وسایل ساخته شده، سنگینی و شکل ظاهری نامناسب آن است. شناخت مواد مناسب برای استفاده در ارتوپدی فنى حائز اهمیت بسزایی است و مى‌توان گفت که در عصر ما مواد سبک و مقاوم بسیاری کشف شده است مانند انواع پلاستیک‌ها – کربن – فلزات سبکى نظیر تیتان و …

  از دو هزار سال پیش از میلاد بویژه در مصر، با فلج اطفال – نواقص مادر زادى – کلاب فوت – همى پلژى و دیگر انحرافات اندام آشنائى داشته‌اند و براى اصلاح و جبران معلولیت‌ها کارهایی را انجام می‌داده‌اند که تصاویر مربوط به آنها در برخی اسناد باستانی موجود است.

  یک پزشک و جراح فرانسوی به نام آمبرواز پاره در قرن شانزدهم، ارتوپدی فنی را به دو قسمت پروتز ثروتمندان و فقرا تقسیم نمود و می‌توان ارتوپدی فنی نوین را به ایشان مربوط دانست. همانطور که از نام آن‌ها نیز پیداست پروتز ثروتمندان پیشرفته‌تر و کامل‌تر از انواع پروتز فقرا بوده که بسیار ساده و ابتدایی بوده‌اند و اکنون نیز تا حدودی این تضاد وجود دارد.

  شروع کار ارتوپدی فنی در ایران را مى توان از حدود سال‌های 30-1329 شمسی دانست. در آن زمان‌ها در مشهد مقدس شخصی در منطقه اول بازار بزرگ به گونه‌اى غیر علمی و بصورت ابتدایی به این کار اشتغال داشته و در تهران نیز حدود همین سال‌ها در خیابان چراغ گاز شخصی در این فن فعالیت می‌کرده. در شهر تبریز هم اشخاصی بودند که به همین روش، نیاز معلولین را در حد توان علمی و تجربی، پاسخگو بوده‌اند که بسیار قابل تقدیر است.

  در حدود سال‌های 38-1337، اداره تسلیحات ارتش با توجه به آسیب‌پذیری پرسنل نظامی در اثر عملیات، با استخدام تعدادی از افراد که قادر به ساختن دست و پاى مصنوعی بصورت خیلی ابتدایی و غیر علمی بودند اقدام به تاسیس درمانگاهی نمود و آن‌ها را برای گذراندن دوره‌ای به آمریکا اعزام نمود. پس از مراجعت این افراد به ایران و پس از مدتی کوتاه بعلت نداشتن تخصص کافی و نوین و اطلاعات کمی از آناتومی – فیزیو لوژی و بیومکانیک موفق به ادامه فعالیت نشدند!

  در سال 1340 با توجه به عدم موفقیت تسلیحات ارتش و نیاز مبرم جامعه به یک مرکز ارتوپدی فنی به علت افزایش معلولین به خاطر رواج ماشینیزم – بروز تصادفات – حوادث طبیعی (سیل، زلزله و…) و در کنار آن‌ها قطع عضو به‌دلیل بیماری‌هایی نظیر قانقاریا و سرطان، دولت وقت ایران از کمیته بهداشت سازمان ملل متحد برای بررسی و تاسیس یک مرکز ارتوپدی فنی نوین در خواست کارشناس نمود که با توجه به توان جمعیت هلال احمر(شیر و خورشید آن‌زمان) از امکانات برتر، مسئولیت این مهم به عهده این سازمان گذاشته شد که بحق در پیشبرد این امر توانمند بوده است.

جراحی ارتوپدی

جراحی ارتوپدی (به انگلیسی: Orthopedic surgery) یا استخوان پزشکی به شاخه‌ای از علم پزشکی گفته می‌شود که شامل درمان بیماری‌ها و اصلاح ناهنجاری‌های مربوط به استخوان‌ها و مفاصل است. واژه «ارتوپدی» از دو واژه یونانی ارتوس (orthos) به معنای راست و مستقیم و پدی (paideion) یا پدیوس به معنای پرورش کودک تشکیل شده است. اصطلاح ارتوپدی در سال ۱۷۴۱ توسط ارتوپد نیکولاس آندری ساخته شد.

انواع جراحی ارتوپدی

ارتوپدی به شاخه‌های متعددی تقسیم می‌گردد:

  • جراحی ستون فقرات
  • جراحی شانه و دست
  • جراحی تعویض مفاصل زانو و لگن
  • ارتوپدی اطفال
  • پزشکی ورزشی
  • جراحی پا و مچ پا
  • جراحی تومورهای استخوانی و نسج نرم

Andry_tree GreekReduction

نوشتن نظر :

*

ایمیل شما منتشر نخواهد شد

1393© تمامی حقوق وب سایت متعلق به کلینیک آشیل می باشد

طراحی و توسعه وب سایت توسط گروه ارتباط تصویری زگوند